Wichry Diuny

Autor: Wojtek Sedeńko, kategoria: WIEŚCI, utworzono: 13 Wrzesień 2011

DW Rebis przygotowuje nam kolejny tom z niekończącego się serialu o Arrakis, pustynnej planecie Dune – Wichry Diuny. Wydaje mi się, że produkcje Kevina J. Andersona i Briana Herberta (syna Franka) czytają już tylko najbardziej zagorzali fani serii, bo odchodzi ona mocno od ram zakreślonych przez Franka Herberta. Ale że jest to przykład bardzo bogatego uniwersum, gdzie wiele może się zdarzyć,  i wciąż da się dopisywać kolejne wątki intrygi, to nic dziwnego, że pisanie historii Diuny stało się życiowym celem tych dwóch autorów.

Chronologia Diuny jest już trochę pogmatwana, więc na potrzeby czytelników, którzy chcieliby się z serią zapoznać podaję artykuł Sławka Folkmana zamieszczony w zeszłorocznym SFinksie. W dodatku można się z niego dowiedzieć, ile tomów jeszcze czeka na wydanie.

„Kroniki Diuny” Franka Herberta… i nie tylko

Historia pustynnej planety Arrakis zwanej Diuną – jedynego we wszechświecie źródła życiodajnej przyprawy, melanżu – niezmiennie uznawana jest za jedno z największych osiągnięć literatury science fiction, a sześcioksiąg „Kroniki Diuny” za najbardziej udany cykl w jej historii. Od śmierci jego twórcy, Franka Herberta, minęło niemal ćwierć wieku. Przez ponad dziesięć lat wydawało się, że „Kroniki Diuny” pozostaną niedokończone – ostatnia powieść serii kończy się nagle, nie rozstrzygając najważniejszych kwestii postawionych w tym i poprzednim tomie. Pogłoski, że syn autora, Brian Herbert, który także zajmuje się zawodowo pisaniem książek sf, dokończy dzieło ojca, krążyły przez wiele lat, ale długi czas pozostawało to jedynie w sferze plotek i niespełnionych marzeń wiernych czytelników „Kronik Diuny”.

Pierwsza poważna szansa na Diunę 7 pojawiła się około roku 1998, kiedy świat obiegła informacja, że Brian Herbert wespół z Kevinem J. Andersonem zamierzają powrócić do uniwersum Diuny. Wkrótce jednak okazało się, że pierwszym tekstem, który wyszedł spod ich piór (czy raczej klawiatur) jest opowiadanie A Whisper of Caladan Seas. Rozgrywa się ono w czasie trwania akcji pierwszego, najsłynniejszego tomu cyklu zatytułowanego po prostu Diuna – podczas ataku połączonych sił rodu Harkonnenów i sardaukarów na ród Atrydów. To był jednak dopiero początek – rozgrzewka autorów przed podjęciem większego tematu: zmierzeniem się z pełnowymiarową trylogią „Preludium do Diuny”, która miała opowiadać o młodości księcia Leto Atrydy i poruszyć niektóre z wątków zasygnalizowanych w Diunie. Książki te, Ród Atrydów, Ród Harkonnenów i Ród Korrinów, odniosły duży sukces i zainteresowały młodsze pokolenie czytelników oryginalnymi „Kronikami Diuny” Franka Herberta.

Po ogłoszeniu zamiaru wydania trylogii „Preludium do Diuny” dotychczasowi czytelnicy po raz kolejny postawili sobie pytania: Co z Diuną 7, oczekiwanym od lat zakończeniem „Kronik”? Czy Brian Herbert i Kevin J. Anderson zmierzą się z tym tematem? Częściowej odpowiedzi na nie dostarczyło Posłowie do tomu Ród Atrydów. Brian Herbert napisał w nim: „Kiedy nadeszła ostatecznie chwila śmierci ojca, nosił się z myślą o powieści noszącej roboczy tytuł Diuna 7, której projekt sprzedał Berkeley Books. Nie pozostawił jednak żadnych notatek czy szkiców. Ogólnikowo rozważaliśmy z Tatą wspólną pracę kiedyś w przyszłości nad książką poświęconą Diunie, ale ani nie ustalaliśmy żadnej konkretnej daty, ani nie konkretyzowaliśmy żadnych szczegółów czy wątków akcji. Miało to nastąpić kiedyś po tym, jak już się upora z Diuną 7 i innymi projektami”. I dalej: „Zanim zasiedliśmy do sporządzenia szczegółowego planu („Preludium do Diuny” – przyp. S.F.), obaj wzięliśmy się za kolejną lekturę sześciu tomów napisanych przez ojca, ja zaś podjąłem się sporządzenia Konkordancji Diuny: encyklopedii wszystkich postaci, miejsc i wydarzeń, jakie złożyły się na uniwersum Diuny. Najważniejsze wydawało się nam ustalenie, co ojciec zamierzył jako zwieńczenie cyklu. Było oczywiste, że w Diunie 7 miało się wydarzyć coś niesłychanie istotnego, a chociaż nie było to, oczywiście, zamierzeniem ojca – postawił nas w obliczu tajemnicy. Nie pozostały żadne notatki, poszlaki, co najwyżej moje wspomnienie, że na krótko przed śmiercią robił żółte podkreślenia w kopiach Heretyków Diuny i Kapitularza Diuną, tyle że po jego śmierci książek tych nie dało się odnaleźć”.

Przygotowania do napisania nowej trylogii nie dotyczyły jednak tylko Konkordancji Diuny – należało także uporządkować pozostawione przez Franka Herberta papiery i raz na zawsze załatwić sprawy spadkowe, by po sprzedaniu książek nie okazało się, że są jakiekolwiek wątpliwości prawne. Brian Herbert: „Nie upłynęły nawet dwa tygodnie od naszego spotkania (czyli Briana Herberta i Kevina J. Andersona – przyp. S,F.), kiedy porozumiał się ze mną prawnik zajmujący się majątkiem pozostałym po rodzicach. Poinformował mnie, że na przedmieściach Seattle odkryto dwie należące do Franka Herberta skrytki, o których istnieniu nikt nie miał pojęcia. Ustaliliśmy datę spotkania z przedstawicielami banku; z rosnącym podnieceniem czekałem na otwarcie skrytek. W środku znajdowały się papiery i staroświeckie duże, miękkie dyskietki, a na nich – zapiski do Diuny 7, tak gorąco upragnionej kontynuacji Kapitularza! Teraz wraz z Kevinem wiedzieliśmy już, dokąd zmierzał ojciec, i odpowiednio tak mogliśmy spleść wątki wstępu („Preludium do Diuny” – przyp. S.F.), aby znalazły zwieńczenie w wielkim finale serii”.

Najbardziej fascynującym Briana Herberta tematem był wspominany wielokrotnie na stronach „Kronik Diuny” Dżihad Butleriański – legendarna Wielka Rewolta przeciw myślącym maszynom, komputerom i robotom. „To była mityczna epoka w mitycznym wszechświecie – pisał – czas, gdy dopiero powstawała większość Wielkich Szkół, włącznie z Bene Gesserit, mentatami i mistrzami miecza”. Myślał już o tym temacie, zanim powstała trylogia „Preludium do Diuny”. Po jej wydaniu wspólnie z Kevinem J. Andersonem stwierdzili, że nadszedł czas, by zająć się tym właśnie wątkiem, póki co odkładając jeszcze na jakiś czas zwieńczenie oryginalnych „Kronik Diuny”.

W kolejnych latach ukazała się zatem druga trylogia, „Legendy Diuny”, na którą składają się tomy Dżihad Butleriański, Krucjata przeciw maszynom i Bitwa pod Corrinem. Książki te opowiadają o epokowym konflikcie pomiędzy ludźmi a myślącymi maszynami, który miał miejsce dziesięć tysięcy lat przed wydarzeniami znanymi z kart Diuny. Poza tytułowym dżihadem trylogia opowiada także m.in. o powodach nienawiści między rodami Atrydów i Harkonnenów, odkryciach technologii zakrzywiania przestrzeni kosmicznej i tarcz obronnych dokonanych przez Tio Holtzmana, zapoczątkowaniu Imperium przez ród Corrinów, ucieczce z niewoli zensunnickich Wędrowców i ich przybycia na pustynną Arrakis, a także o początkach słynnych Wielkich Szkół: mentatów, Bene Gesserit, lekarzy Suk i mistrzów miecza.

W roku 2005 światło dzienne ujrzał zbiór The Road to Dune (Droga na Diunę), zawierający pozostawione przez Franka Herberta niepublikowane dotąd lub alternatywne rozdziały i fragmenty Diuny i Mesjasza Diuny. Zbiór zawiera także obszerną korespondencję autora Diuny z wydawcami, oryginalny konspekt artykułu, który zainspirował Franka Herberta do napisania epopei pustynnej planety Arrakis, kilka opowiadań Briana Herberta i Kevina J. Andersona oraz największą ciekawostkę: minipowieść napisaną przez tę spółkę na podstawie oryginalnego szkicu Franka Herberta, pokazującą, czym byłaby Diuna, gdyby jej autor nie poszedł własną droga i ugiął się przed wymogami rynku literatury fantastycznej tamtych czasów.

Brian Herbert i Kevin J. Anderson postanowili, że po trylogii „Legendy Diuny” ich kolejnym dużym projektem będzie w końcu Diuna 7. Przestudiowawszy zapiski i szkic pozostawione przez Franka Herberta, zdali sobie jednak sprawę, że rozmach tej historii wymagałyby powieści przekraczającej 1300 stron. Postanowili zatem, że zostanie ona podzielona na dwie części: Łowcy Diuny, która na rynku anglo-amerykańskim ukazała się w 2006 roku oraz Czerwie Diuny (2007).

Sukces tych i poprzednich książek spowodowały, że Brian Herbert i Kevin J. Anderson postanowili kontynuować swoją przygodę z uniwersum Diuny. Zaplanowali cztery następne książki, serię „Heroes of Dune” („Bohaterowie Diuny”) – bezpośrednie kontynuacje powieści oryginalnych „Kronik Diuny” Franka Herberta. W 2008 roku wydali tom Paul of Dune (Paul z Diuny), którego akcja rozpoczyna się bezpośrednio po Diunie, w 2009 roku Winds of Dune (Wichry Diuny) kontynuujący Mesjasza Diuny, natomiast w tym roku ukaże się The Throne of Dune (Tron Diuny), a jego fabuła ma następować po wydarzeniach znanych z Dzieci Diuny. Na przyszły rok zaplanowany został ostatni tom, zatytułowany wstępnie Leto of Dune (Leto z Diuny).

Czy to będą ostatnie książki nawiązujące do uniwersum Diuny? Odniesiony sukces finansowy, rozgłos dzięki dwóm powstałym dla Sci-Fi Channel miniserialom telewizyjnym (Frank Herbert’s Dune z roku 2000 i Frank Herbert’s Children of Dune z roku 2003) oraz zbliżająca się wielka kinowa ekranizacja pierwszej części „Kronik”, do której przygotowania trwają już od dłuższego czasu, pozwalają przypuszczać, że nie. Książki duetu Brian Herbert i Kevin J. Anderson nie mają głębi i „wagi” dzieł oryginalnego sześcioksiągu i wzbudzają liczne kontrowersje (głównie wśród starszego pokolenia fanów fantastyki), ale ich niewątpliwą zasługą jest odnowienie zainteresowania starszych i przyciągnięcie nowych pokoleń czytelników, które dotąd nie znały cudownego wszechświata stworzonego przez Franka Herberta.

Sławomir Folkman

przedruk za SFinks 2/2010

 

Cytaty z Briana Herberta pochodzą z Posłowia do Rodu Atrydów, Zysk i S-ka 2000.

 

Powieści rozgrywające się w uniwersum Diuny miały w Polsce kilka edycji, choć jak dotąd żadne wydawnictwo nie zdołało wydać wszystkich książek. W 1986 roku nakładem „Iskier” ukazała się Diuna w przekładzie Marka Marszała, ale wydawnictwo poprzestało na pierwszym tomie. W latach 1992–1993 wydawnictwo Phantom Press wydało sześć tomów zasadniczego cyklu; tom pierwszy w tym samym przekładzie, pozostałe – w tłumaczeniach kilku innych autorów. W latach 1997–2003 nakładem Wydawnictwa Zysk i S-ka ukazały się „Kroniki Diuny” Franka Herberta oraz trylogia „Preludium do Diuny” Briana Herberta i Kevina J. Andersona (we wzbudzającym kontrowersje przekładzie Jerzego Łozińskiego pod pseudonimem Ładysław Jerzyński). Od roku 2007 Dom Wydawniczy REBIS wydaje zarówno powieści Franka Herberta, jak i te napisane przez Briana Herberta do spółki z Kevinem J. Andersonem. Atutem tej edycji są niewątpliwie spójna szata graficzna oraz rysunki i obrazy na obwolutach Wojciecha Siudmaka. W 2008 roku Diuna w nowym wydaniu Domu Wydawniczego REBIS otrzymała nagrodę „Sfinks” w kategorii „Książka roku 2007”.

 

„Kroniki Diuny” Franka Herberta

Dune (1965); wyd. polskie: Diuna, REBIS 2007

Dune Messiah (1969); wyd. polskie: Mesjasz Diuny, REBIS 2007

Children of Dune (1976); wyd polskie: Dzieci Diuny, REBIS 2008

God Emperor of Dune (1981); wyd. polskie: Bóg Imperator Diuny, REBIS 2009

Heretics of Dune (1984); wyd. polskie: Heretycy Diuny, REBIS 2009

Chapterhouse: Dune (1985), wyd. polskie: Kapitularz Diuną, REBIS 2009



 

Trylogia „Preludium do Diuny” Briana Herberta i Kevina J. Andersona (w planach Domu Wydawniczego REBIS)

Dune: House Atreides (1999), wyd polskie: Ród Atrydów, Zysk i S-ka 2000

Dune: House Harkonnen (2000), wyd polskie: Ród Harkonnenów, Zysk i S-ka 2003

Dune: House Corrino (2001), wyd polskie: Ród Korrinów, Zysk i S-ka 2003


 

Trylogia „Legendy Diuny” Briana Herberta i Kevina J. Andersona

Dune: The Butlerian Jihad (2002); wyd. polskie: Dżihad Butleriański, REBIS 2008

Dune: The Machine Crusade (2003); wyd. polskie: Krucjata przeciw maszynom, REBIS 2008

Dune: The Battle of Corrin (2004); wyd. polskie: Bitwa pod Corrinem, REBIS 2009


 

„The Road to Dune” Franka Herberta, Briana Herberta i Kevina J. Andersona (zbiór; 2005; wyd. polskie: brak; w planach Domu Wydawniczego REBIS)


 

„Diuna 7” (nieoficjalny tytuł)

Hunters of Dune (2006); wyd. polskie: Łowcy Diuny, REBIS 2010

Sandworms of Dune (2007); wyd. polskie: Czerwie Diuny, REBIS 2011


 

Cykl „Heroes of Dune” („Bohaterowie Diuny”)

Paul of Dune (2008); wyd. polskie: Paul z Diuny, REBIS 2011

The Winds of Dune (2009); wyd. polskie: Wichry Diuny, REBIS 2011

The Throne of Dune (2010); wyd. polskie: brak

Leto of Dune (2011); wyd. polskie: brak


 

Zostaw komentarz